TORBALI, sosyal ve coğrafi konumu gereği sağlıkta hep model bir ilçe olmuştur. En son uygulamaya konulan Aile Hekimliği de İzmir ve Torbalı’dan başlatılmıştır.
Türkiye’nin tarihinde unutulmaması gereken bir sağlıkçı da Prof. Dr.Nusret Fişek’tir. Müsteşarlığı döneminde 5 Ocak 1961 yılında çıkarılan “224 Sayılı” Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesine dair kanunun mimarıdır.
Sağlıkta Sosyalizasyon denilen bu meşhur 224 Sayılı kanun, ülke genelinde, Sağlık Ocakları, Sağlık Evleri (Ebe Evi) ve Anaçocuk Sağlığı Merkezleri yapılmasını emrediyordu.
Başta İngiltere ve Norveç olmak üzere bu bizim “Sosyalizasyon” modelini birçok ülke bizden almıştır.
T.C.Anayasası Mad:56 “Devlet, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak zorundadır.”
1978 yılında bütün dünyada sağlık; “Bedensel, ruhsal ve sosyal yönden tam bir iyilik halidir.” diye tarif edildi.
***
Türkiye’de Sağlık Hizmetlerinde Sosyalizasyon’un ilk modeli 1963 yılında Torbalı’da Sağlık Ocakları, Sağlık Evleri ve Anaçocuk Sağlığı Merkezi yapımı ile başladı.
Sağlık Ocakları; Torbalı, Yazıbaşı, Pancar, Karakuyu ve Çaybaşı’da yapıldı.
Sağlık Evleri ise; Çapak, Bozköy, Subaşı, Atalan, Aslanlar, Dağkızılca, Karakızlar, Korucuk ve Demirciköy’e…
Sonradan bu organizasyon Torbalı-Selçuk ve Menderes Sağlık Grup Başkanlığına dönüştürüldü. Türkiye’de daha sonra Muş Vilayetinde başlatılan Sağlık Ocakları Sosyalizasyon sistemi zamanla bütün ülkeye yayıldı.
***
Bendeniz de Torbalı-Yazıbaşı Mahallesi 66. Hane’de kayıtlı olmam nedeniyle bu Sosyalizasyona gönül verdim.
1972-78 Yılları arasında E.Ü.Tıp Fak. Öğrencisi oldum. Yazıbaşı Sağlık Ocağı Doktoru Nesrin Sabuncu Ablamız vardı. Zaman zaman Sağlık Ocağına giderdim. Sosyalizasyonu seven ve uygulayan bir doktordu. Sağlık Ocaklarında “Form 019”lar vardı. Doktor Nesrin Abla bir hasta için “019 Form”u hazırlar bana verirdi. Ben de bu form ile Köyümüzün hasta insanlarının üniversite hastanesinde ücretsiz ameliyat ve tedavilerini izlerdim. Yüzlerce insanımız bu şekilde tedavi olmuştur.
Torbalı Anaçocuk Sağlığı binasına Torbalılılar Anasağlığı derlerdi.
Anasağlığı’nda bitmeyen işler de 019 ile üniversite hastanesine; çocuksa çocuğa, kadınsa kadın doğum kliniğine gelirdi. Öğrenciliğimde sabahtan akşama hastaneyi dolaşırdım. Öğrenci arkadaşlarım bana EEG nerede çekiliyor diye sorarlardı.
Hastanenin her yerini Torbalılılar sayesine bilirdim.Öyle çok anılarım var ki!..
1978’deki Dr. Mete Tan’ın ‘Tam Gün Yasası’
İzmir Yamanlar sırtlarına Hatıra Ormanı da diken bu meşhur Ege Tıp 78’liler olarak 26 Haziran 1978’de Tıp Fakültesinden Türkiye’nin 26926.cu doktoru olarak mezun oldum.
Zamanın Ecevit Hükümeti, üç günlük doktorun şansına 29 Haziran 1978’de Sağlık Bakanı Mete Tan ile “Tam Gün Yasası”nı kabul ettiler.
O yıl bütün dünya sağlıkta yenilikler yapmak istiyordu. Dünya Sağlık Örgütü “WHO”, 12 Eylül 1978’de Kazakistan’ın o zamanki Başkenti Alma Ata’da “Temel Sağlık Hizmetleri Konulu Uluslararası Konferans” topladı.
Dünyadaki tüm insanların sağlıklarını korumak ve daha iyi duruma getirmek için tüm ülkelerde sağlık ücretsizdir.
Devletler bunu yerine getirmekle yükümlüdür!..
İşte bu 1978 Alma Ata Konferansından sonra sağlığın tarifi değişmiş ve Anayasa maddesi olmuştur.
***
29 Ağustos 1978’de bu duygularla Afyon-Sandıklı-Sorkun Sağlık Ocağı Tabipliğine atandım. İlk görev yerim olan bu sağlık ocağında bir ebe’den başka kimse yoktu.
Tayinimi Yazıbaşılı Memduh Kor ile birlikte yaptırmıştık.
Torbalı Kaymakamı namı değer Kürt Kaymakam Ali Haydar Sinan Güven Sandıklı’dan Torbalı’ya gelmişti.
Kaymakamın Dedesi Mustafa Kemal ve Diyap Ağa ile birlikte Erzurum Kongresi üyesiydi. Koltuğunu dolduran bir adamdı.
Memduh Yeğenim, Sinan Bey’e beni anlatmış.
Rahmetli, “Hazır olun Cumartesi günü Sandıklı’ya gidiyoruz” demiş.
Kaymakam şoförü İsmet Aşıcı, Öğretmen Arif Abi ve Sinan Bey Sandıklı’ya geldiler.
Utçu Karamemedin yerinde çok kalabalık bir akşam yemeği verildi.
AP’liler CHP’liler, Muhtarlar ve Eşraf oradaydı. Sinan Bey, Selçuklu Sultanı’nın Annesiyle ilgili bir hikâye anlatarak, “Doktor İbrahim size emanettir bilesiniz” dedi.
Sonra ben meşhur bir “Sorkun Doktoru” oldum. Hala oralarda efsane gibi konuşuluyor diyorlar.
Hâşâ efsane olan ben değilim, efsane olan devletin yaptığı Nusret Fişek Hoca’nın Sosyalizasyonu, Mete Tan’ın Tam Gün Yasası’dır.
Ebe, hemşire ve sağlık memuru gibi sağlıkçılar bu yasayı çok sevdiler. Ama doktorların kimisi yasayı “şekersiz çaya, tuzsuz çorbaya benzetti.”
Biz âcizane bu yasayı destekledik. Resmi kayıtlara böyle geçmiştir.
Bir gün Sandıklı Kaymakamı Ebe Hanımın Maaşını sordu.
Sağlıkçıların ekonomik sorunu kalmamıştı.
Bizi tanıyanlar bilirler kişiliğimizi hiç değiştirmedik.
Sol, en azından insaniyetçilik, eşitçilik, hürriyetçilik gibi asgari değerleri kapsar. Aslını inkâr eden namerttir, ben evrensel değerlerin “sol kültür”ünden geliyorum ki, hala sol ahlakiyatına inanıyorum. Etik sadakatim bütünüyle sürüyor.
***
Mavi Tren
1982 yılında askerliğimi de yapmış olarak yani “12 Eylül” sonrası Torbalı-Çaybaşı Sağlık Ocağına atandım. Esma Hanımın Merkez Eczanesi’nin penceresinde Dr. İbrahim Öz Çaybaşı’nda yazıyordu.
Akşamlara kadar hastaları bitiremiyordum.
Bir gün saat 17.00 de 130.cu hasta. Fizik muayene, anamnez tam yapılıyor.
Doktor Bey, “Eşim Mavi Tren’de çalışıyor” dedi…
Mavi bir minibüs içerisinde 12 tane polis ile sabah Torbalı’ya geliyor, akşama kadar Torbalı’da çalışıyor.
Polisin biri Nuri Girgin’in kahvesinde bizi duymuş…
Sosyalizasyoncu Hocamız Prof.Dr. Sabiha Cura, “Biz doktorumuzu köy kahvesinden sorar sonra sağlık ocağına gideriz” derdi. Bende hocamı iyi dinlemişim!
Aynı Hoca derdi ki; “Yoksulu çok olan ülkelerde eğitim ve sağlıktan devlet elini çekemez.”
ABD’de OBAMA bugünlerde, yoksul zencileri korumak için bizim bu sosyalizasyon ve Tam Gün Yasası’na geçmek istiyor ama bu nedenle koltuğu sallandı.
Kamu Hastane Birlikleri
Eski Tam Gün Yasası’nı beğendiğimi, desteklediğimi, yoksulun yanında olduğumu, sağlık ocağını, Evi’ni, Anasağlığı’nı “019”ları üniversiteyi anlattım.
Mad:56’yı söyledim.
Anlattıklarımı bilen Sağlık Bakanı, “Solcular bile bizim bu Tam Gün Yasası’nı desteklemiyor” diyor.
Evet, ben de yeni Tam Gün Yasası’nı desteklemiyorum. Çünkü Doktorlar sözleşmeli; hastaneler şirket oluyor. Gripte doğruları yazdık bu Yeni Tam Gün’de de yanılmayacağımı sanıyorum.
Bu arada Köylüm ve Fabrikatör İş Adamı değerli insan Adnan Yaşar Görmez’in İlçe Başkanlığını kutluyorum. Torbalı’ya çok yardımları olabilir. Bürokrat arkadaşlara saygılarımla…
Sağlıcakla kalın.
